Um skilningsmótun, skilningsmiðlun og hvers vegna upplýsingar einar og sér duga ekki lengur
Við lifum á tímum þar sem upplýsingar eru aðgengilegri en nokkru sinni fyrr. Skjöl, tölvupóstar, kynningar, stefnur og verklagslýsingar flæða á milli fólks alla daga. Samt heyri ég aftur og aftur í samtölum við stjórnendur og teymi sömu setningarnar:
„Fólk las þetta ekki.“
„Eða las – en skildi eitthvað allt annað.“
„Eða skildi, en tengdi þetta ekki við sína daglegu vinnu.“
Þetta er sjaldnast vegna áhugaleysis.
Það þýðir einfaldlega að athygli er orðin takmörkuð auðlind.
Upplýsingar eru ekki það sama og skilningur
Í fræðum um breytingar og skipulagsheildir eru tvö hugtök sem hjálpa til við að varpa ljósi á þetta misræmi:
Sensemaking (skilningsmótun / merkingarsköpun) vísar til þess hvernig fólk reynir að skilja hvað er að gerast, setja aðstæður í samhengi og átta sig á því hvað breytingar þýða fyrir það sjálft í sinni vinnu.
Sensegiving (skilningsmiðlun / merkingarmiðlun) lýsir því hvernig stjórnendur, leiðtogar og skipulag miðla merkingu, ramma breytingar inn og hjálpa fólki að túlka upplýsingar á sameiginlegan hátt.
Í daglegum rekstri eru þessi ferli alltaf í gangi. Vandinn sem oft kemur upp er ekki skortur á upplýsingum, heldur að skilningsmótun starfsfólks og skilningsmiðlun stjórnenda ná ekki saman.
Þegar enginn hefur tíma til að lesa
Raunveruleikinn í dag er sá að flest fólk les með öðrum hætti en áður.
Fólk:
- flettir yfir texta í fljótu bragði,
- les í símanum, á milli funda og verkefna,
- og tengir helst við það sem er skýrt, stutt og snertir eigin veruleika.
Þetta kallar á breytta nálgun í samskiptum. Það er ekki raunhæft að gera ráð fyrir að löng skjöl, ítarlegar verklagslýsingar eða flóknar kynningar skili sjálfkrafa sameiginlegum skilningi.
Í slíku umhverfi þarf skilningsmótun og skilningsmiðlun að vera meðvituð leiðarljós, ekki aukaatriði.
Skilningsmiðlun snýst ekki um að segja meira – heldur skýrar
Góð skilningsmiðlun felst ekki í því að senda fleiri skilaboð. Hún felst í því að svara þeim spurningum sem fólk er í raun að spyrja:
- Hvað þýðir þetta fyrir mig?
- Hvað breytist í minni vinnu og hvað ekki?
- Af hverju er þetta mikilvægt núna?
- Hvernig tengist þetta heildinni?
Ef þessum spurningum er ekki svarað með skýrum hætti, býr fólk þau svör til sjálft. Þá verður skilningurinn sundurlaus, mismunandi milli hópa og oft fjarri því sem lagt var upp með.
Skilningur verður til þar sem vinnan gerist
Í minni vinnu, hvort sem ég er að kortleggja ferla, greina hnökra, styðja breytingar eða setja upp mælaborð, hef ég ítrekað séð að skilningur verður ekki til í texta einum og sér.
Hann verður til í samtali um raunverulega vinnu:
- þegar fólk sér flæðið,
- skilur tengsl milli ferla og samskipta,
- fær rými til að ræða það sem truflar og það sem virkar,
- og tengir hugmyndir beint við daglegar athafnir.
Þegar þessi tenging verður skýr, þarf fólk sjaldnast langar útskýringar. Skilningurinn verður sýnilegur, sameiginlegur og lifandi.
Niðurstaða: Skilningur er ekki sjálfgefinn – hann er mótaður
Í heimi þar sem athygli er takmörkuð auðlind, er stærsta áskorunin ekki upplýsingagjöf heldur sameiginleg merking.
Skilningsmótun (sensemaking) og skilningsmiðlun (sensegiving) eru ekki fræðileg hugtök sem lifa aðeins í bókum. Þau eru dagleg, mannleg ferli sem ráða úrslitum um hvort:
- breytingar ná fótfestu,
- umbætur verða sjálfbærar,
- og samstarf virkar í reynd.
Skilningur kemur ekki af sjálfu sér.
Hann þarf að vera rammaður inn, tengdur raunveruleikanum og mótaður í samtali.
Þar byrjar raunveruleg breyting.
📚 Frekari lestur
- Sensemaking – skilgreining og samhengi í skipulagsheildum:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sensemaking - Sensegiving og hlutverk leiðtoga í merkingarmiðlun:
https://redthread.blog/2020/12/29/leaders-sensegiving/ - Sensemaking og sensegiving í breytingaferlum (fræðileg grein):
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8523586/
Add comment
Comments